ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej to inaczej zaburzenie hiperkinetyczne ma trzy grupy objawów:
- zaburzenia koncentracji uwagi
- nadruchliwość
- nadmierna impulsywność
Symptomy ADHD u dziecka znacznie utrudniają mu naukę szkolną i nawiązywanie pozytywnych relacji z rówieśnikami, zaś dla rodziców i nauczycieli są poważnym wyzwaniem.
Co to jest koncentracja uwagi?
Koncentracja to zbiór umiejętności naszego umysłu dzięki, którym możemy doprowadzać do końca nudne lub skomplikowane zadania, aby to zrobić musimy ignorować wszelkie bodźce dochodzące do nas z różnych stron – nazywamy to wybiórczością (selektywnością) uwagi. Dzięki niej większość dzieci może:
- skupić się na tym, co dzieje się na lekcji (np. słucha nauczyciela);
- wysłuchać poleceń trenera na WF;
- wyodrębnić i usłyszeć kierowane niego słowa w pomieszczeniu pełnym dźwięków.
Kiedy możemy mówić o zaburzeniach koncentracji uwagi?
Dzieci i młodzież z ADHD z powodu zaburzonej uwagi często tego nie potrafi. Natomiast skupiają się na każdym nowym bodźcu, co w konsekwencji doprowadza do bardzo łatwego rozpraszania się i nie doprowadzania rozpoczętych zadań do końca. Dziecko pozostawione samo sobie przy biurku może odrabiać lekcje, jak i bawić się cyrklem czy przyglądać się przejeżdżającym za oknem samochodom. Ponadto dzieci i młodzież z ADHD nie potrafią z dochodzących do nich bodźców wybrać najważniejszego.
Kiedy możemy myśleć o problemach z nadruchliwością?
Dziecko wykonujące bardzo duża ilość zbędnych ruchów niepołączonych z wykonywaniem jakiegoś zadania, czynności, które są dokuczliwe dla otoczenia, to właśnie wtedy mówimy wtedy o nadruchliwości. Dzieci często biegają, wspinają się, wiercą się, kręcą na krześle, rysują, obgryzają długopis. Nastolatki natomiast skarżą się na poczucie wewnętrznego niepokoju, które nie pozwala im pozostać dłużej w jednym miejscu. Aktywność dziecka nadpobudliwego jest chaotyczna i pozbawiona celu.
Objawy nadmiernej impulsywności.
Nadmierna impulsywność to przede wszystkim działanie bez zastanowienia się, bez oceny sytuacji. Dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej znacznie częściej niż rówieśnicy wpadają w kłopoty czy ulegają wypadkom, np. najpierw mówią potem myślą, przerywają innym, ulegają namowom. Nadmierna impulsywność to również słabsza umiejętność uczenia się na wcześniejszych doświadczeniach, czy rozpoczynanie ją wykonywania zadania bez całkowitego zrozumienia instrukcji. Inną konsekwencją są kłopoty z czekaniem na swoją kolej. W klasie często oznacza to wtrącanie się do wypowiedzi nauczyciela, rówieśników bądź nieustanne wyrywanie się do odpowiedzi.
Jak pomóc dzieciom i młodzieży z ADHD?
- Należy kontrolować poziom skupienia uwagi dziecka i przywracać ją w chwili rozproszenia, np.: „Strona 5”, „Uwaga, to ważne”.
- Długie zadania warto dzielić na krótsze etapy.
- Stosować przerwy wypełnione aktywnością ruchową (należy pamiętać, by dziecko w trakcie przerwy nie zajęło się ulubioną aktywnością, którą będzie ciężko mu przerwać, np. gra na komputerze czy komórce).
- Mówić do dziecka w krótki i zwięzły sposób, pamiętając o kontakcie wzrokowym z dzieckiem, np. „Kasia patrz tutaj.” „Piotrek strona 10.”
- Pilnować, aby na biurku leżało tylko to co jest potrzebne tj. zeszyt, długopis, książka tzw. ” zasada pustego biurka”.
- Należy mu umożliwić drobną aktywność ruchową, np.manipulacja małymi przedmiotami (typu gniotek) podczas odrabiania lekcji, używanie nakładki na krzesło (typu jeżyk), wprowadzenie aktywnych ruchowo przerw, itp.
- Warto pamiętać, że impulsywne dziecko mimo, iż zna zasady i chce się do nich stosować nie jest w stanie przypomnieć ich sobie we właściwym momencie.
- Można zastosować poniższy schemat przypominania dziecku obowiązującej zasady:
- Podejdź do dziecka, kucnij, nawiąż kontakt wzrokowy.
- Przypomnij zasadę w krótkich słowach np. “buty do szafy”, “po posiłku odnosimy naczynia”.
- Powtórz daną zasadę tyle razy, ile dziecko tego potrzebuje.
- Poczekaj, aż dziecko zastosuje się do zasady.
- Rodzic musi przypominać dziecku o obowiązującej zasadzie w danym miejscu, np. zbliżając się do przejścia dla pieszych.