Historia autyzmu zaczyna się ok 1938 roku, kiedy to do Leo Kannera, austriackiego psychiatry pracującego w Stanach Zjednoczonych, trafia list napisany przez Państwa Triplett. Małżonkowie na 34 stronicach opisali nietypowe zachowania swojego syna Donalda. Po czterech latach badań i obserwacji Kanner zaczął rozważać teorię wyodrębnienia nieznanego wcześniej zaburzenia… Pierwsze diagnozy autyzmu w Polsce pojawiły się na przełomie lat 80 i 90 tych.
AUTYZM – czym jest? Objawy, przyczyny, terapia
Czym jest autyzm?
Może zacznijmy od tego czym autyzm nie jest… Autyzm NIE jest chorobą. Jest zaburzeniem, w którym mózg dotkniętej nim osoby, pracuje w niestandardowy sposób. Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, który charakteryzuje się jakościowymi odchyleniami od normy w zakresie interakcji społecznych i wzorców komunikacji, a także stereotypowymi zainteresowaniami i aktywnościami.
Pojęcie “autyzm” wywodzi się od greckiego słowa “autos”, czyli “sam”. Terminem tym określano osoby, które zamykały się niejako we własnym świecie. Dziś autyzm rozumiany jest jako spektrum, czyli jego zakres i zasięg różni się u każdej osoby. Pojęcie to dotyczy zarówno osób niemówiących werbalnie, z niepełnosprawnością intelektualną, mających trudności w zakresie samodzielności, jak również osoby zakładające rodziny i realizujące się w życiu zawodowym. Dowodzi to, że osoby w spektrum są różnorodne, pomimo posiadania autyzmu. Z tego też powodu spektrum autyzmu stanowi wyzwanie nie tylko na płaszczyźnie medycznej, ale również edukacyjnej, wychowawczej i społecznej.
Co oznacza, że osoby w spektrum mają trudności w rozumieniu zachowań, gestów, odczytywania mimiki twarzy innych osób. Wyzwaniem dla nich jest nawiązywanie przyjaźni i dogadywaniu się z ludźmi w codziennych sytuacjach. Osoby te bardzo nie lubią zmian i sytuacji nieprzewidywalnych. Konwenanse społeczne bywają dla nich niezrozumiałe i trudno im je przestrzegać.
Autyzm – statystyki szkół podstawowych z wojwództwa mazowieckiego
Według danych gov w roku szkolnym 2023/2024 w samym województwie mazowieckim w szkołach podstawowych uczyło się ponad 13 000 uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera. Potwierdza to fakt, że na przestrzeni ostatnich lat autyzm jest diagnozowany coraz częściej. Obecnie przyjmuje się, że 1 na 100 dzieci posiada spektrum. Przy czym u chłopców występuje ono 3 krotnie częściej niż u dziewczynek.
Autyzm - objawy
Autyzm jest obecny od wczesnego dzieciństwa. Pewne jego symptomy mogą być zauważone już przed pierwszymi urodzinami dziecka. Zaburzenia funkcjonowania przejawiają się w zakresie: relacji społecznych, komunikacji i sztywności zachowań.
Do wczesnych objawów autyzmu zaliczyć można:
- brak reakcji na swoje imię w 12 miesiącu życia,
- brak zwracania uwagi na przedmioty, na które patrzy lub które wskazuje rodzic,
- brak gestów np. gest „papa” na pożegnanie w wieku 12 miesięcy,
- brak gaworzenia w wieku 12 miesięcy,
- brak wskazywania palcem do 14 miesiąca życia,
- małe zainteresowanie ludźmi,
- brak kontaktu wzrokowego,
- brak odwzajemniania uśmiechów i ekspresji twarzy rodzica,
- brak zabawy “na niby” (np. udawanie, że karmi lalkę) w 18 miesiącu życia.
Należy pamiętać, że objawy autyzmu mogą różnić się u każdej z osób. Dodatkowo pojawić się one mogą w różnym czasie, u niektórych będą widoczne już przed 1. rokiem życia, u innych przed 3., a jeszcze u innych znacznie później – nawet w wieku dorosłym.
Jakie zachowania i cechy mogą świadczyć o autyzmie?
Będą zaliczać się do nich m.in.:
- trudności w nawiązywaniu przyjaźni z rówieśnikami,
- brak zabawy spontanicznej, w naśladowanie, udawanie
- trudność w rozumieniu uczuć i myśli innych osób,
- mniejsze dążenie do interakcji z ludźmi,
- unikanie kontaktu wzrokowego,
- opóźnienie rozwoju mowy lub posługiwanie się “profesjonalnym” słownictwem,
- nietypowy ton głosu np. monotonny, pozbawiony melodyki ton (tzw. płaska prozodia),
- branie słów dosłownie, nierozumienie sarkazmu, żartów lub droczenia się,
- nieużywanie gestów np. gestu wskazywania lub machania na do widzenia u dzieci,
- powtarzanie słów lub dźwięków (echolalia),
- przywiązanie do niezmienności otoczenia i rutyny,
- intensywne zainteresowanie wąską dziedziną wiedzy,
- powtarzalne zachowania np. kręcenie się, trzepotanie rękami, układanie zabawek w rzędach.
Przyczyny autyzmu
Przyczyny autyzmu nie są do końca poznane. Badania, które cały czas są prowadzone, wskazują wpływ zarówno czynników genetycznych, jak i środowiskowych.
Na wystąpienie spektrum autyzmu mogą mieć wpływ:
- inne osoby w spektrum autyzmu w rodzinie,
- niska waga urodzeniowa,
- wyższy wiek rodziców,
- infekcje wirusowe w czasie ciąży,
- niektóre leki przyjmowane podczas ciąży (np. na epilepsję),
- znaczne wcześniactwo (przed 26 tyg. ciąży),
- choroby autoimmunologiczne u matki.
Autyzm dziecięcy - autyzm atypowy
Diagnozę autyzmu wystawia się na podstawie obserwacji zachowania dziecka. Szczególnie bierze się pod uwagę trzy obszary: komunikacji, funkcji społecznych oraz sztywność zachowania.
W toku diagnozowania rodzice mogą spotkać się z określeniem “autyzm atypowy”. Oznacza on, że dziecko wykazuje symptomy świadczące o spektrum niewystarczająco we wszystkich trzech obszarach, a pierwsze z nich pojawiły się po 3 roku życia. Z kolei określenie “autyzm dziecięcy” dotyczyć będzie dzieci, u których objawy autyzmu pojawiły się przed ukończeniem 3. roku życia.
Autyzm u chłopców i dziewczynek
Dane wskazują, że autyzm diagnozowany jest 4 razy częściej u chłopców, niż u dziewcząt. Dlaczego tak się dzieje? Dziewczynki zazwyczaj wykazują łagodniejsze objawy, zwłaszcza w sferze umiejętności społecznych oraz bardziej naturalne jest dla nich naśladownictwo zachowań innych osób. Dodatkowo dziewczynki bardziej naturalnie niż chłopcy dopasowują się do sytuacji i oczekiwań społecznych. Z tych powodów dziewczynki częściej diagnozowane są w wieku nastoletnim, gdzie interakcje i konwenanse społeczne stają się bardziej skomplikowane.
Autyzm u dorosłych
Coraz częściej zdarza się, że autyzm diagnozowany jest w życiu dorosłym.
Diagnoza autyzmu u osób dorosłych przynosi poczucie ulgi, zrozumienie i wyjaśnienie wielu sytuacji z przeszłości. Dorosła osoba w spektrum rozumie już przyczyny swojego zachowania i sposób w jaki buduje relacje z innymi ludźmi. Otrzymanie diagnozy będzie zatem pomocne nie tylko dla niej samej, ale również dla najbliższych.
Każda osoba w spektrum po otrzymaniu diagnozy (W Camino nie wykonujemy diagnoz) warto, aby znalazła odpowiednie i dopasowane do jej potrzeb wsparcie i terapię.
Zachęcamy do wykonania pierwszego kroku po diagnozie i umówienia się na konsultację psychologiczno-pedagogiczną z naszymi specjalistami.
Autor tekstu: Iwona Kamińska
Zapraszamy do kontaktu i umówienia wizyty w centrum Camino.
Skontaktuj się z nami
Podając powyżej swój adres email i klikając przycisk “Prześlij” wyrażasz zgodę na otrzymywanie od Centrum Wsparcia Psychologiczno-Pedagogicznego „Camino” sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie informacji handlowych, w tym ofert, informacji o wydarzeniach lub materiałów edukacyjnych drogą elektroniczną (na podany przez Ciebie adres e-mail). Wyrażenie zgody jest dobrowolne i możesz ją wycofać w dowolnym momencie pisząc na adres poradnia@camino.edu.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Zgoda zostaje udzielona z chwilą jej potwierdzenia poprzez kliknięcie linku otrzymanego pocztą elektroniczną.
Administratorem danych osobowych jest Centrum Wsparcia Psychologiczno-Pedagogicznego „Camino” sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Państwa dane osobowe podane w formularzu kontaktowym są przetwarzane w celu udzielenia odpowiedzi na Państwa zapytanie. Mają Państwo w szczególności prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich usunięcia oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Szczegóły dotyczące przetwarzania danych osobowych i przysługujących Państwu praw znajdują się w Polityce prywatności.
Literatura
https://dane.gov.pl/pl/dataset/182/resource/57367/table?page=1&per_page=20&q=&sort=