Rodzice posyłając swoje dzieci do szkoły podstawowej na nauczanie wczesnoszkolne bardzo często nie zdają sobie sprawy czym jest dysleksja rozwojowa i czy dotyczy ona ich dziecka. Jednym z prekursorów diagnozowania oraz leczenia dysleksji w Polsce, jest prof. Marta Bogdanowicz, która dysleksję definiuje jako: “specyficzne trudności w nabywaniu umiejętności czytania i pisania u dzieci z normalnym rozwojem inteligencji, u których prawidłowo funkcjonują narządy zmysłów wzroku i słuchu”.
DYSLEKSJA – czym jest?
Objawy, przyczyny, terapia
Definicja dysleksji
U ilu dzieci w Polsce zdiagnozowano dysleksję?
Według ogólnodostępnych danych w Polsce poziom zdiagnozowanej dysleksji wśród uczniów wynosi 10-15%, jednakże wyniki ogólnopolskiego testu dysleksji, który został przeprowadzony w roku 2023 r. wskazują, że liczba dzieci z trudnościami w nauce o podłożu dyslektycznym jest znacznie większa. Dysleksja stanowi duży problem w szkołach – nie ze względu na sam fakt jej występowania, ale na jej skalę, jak również stereotypowe myślenie, co prowadzi do ignorowania opinii uczniów.
Dysleksja rozwojowa - co to jest?
Specyficzne trudności w nauce, inaczej niepowodzenia szkolne, to sytuacje, w których uczniowie nie osiągają zamierzonych celów edukacyjnych. Pojawiają się one u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym, sprawnych zmysłach wzroku i słuchu oraz narządach ruchu, a także tych objętych właściwą opieką wychowawczą i dydaktyczną.
Często można spotkać się z terminem dysleksja rozwojowa, co oznacza, że trudności w nauce spowodowane są zaburzeniami rozwoju pewnych funkcji poznawczych lub motorycznych. Dysleksja rozwojowa może pojawić się już na początku edukacji szkolnej i wyróżniamy kilka jej rodzajów:
- dysleksja – obejmuje trudności w czytaniu, przejawiające się zaburzeniami tempa i techniki czytania, jak i stopnia rozumienia treści
- dysgrafia – obejmuje trudności w opanowaniu poprawnego poziomu pisania
- dysortografia – obejmuje trudności z opanowaniem poprawnej pisowni
- dyskalkulia – obejmuje trudności w nauce matematyki
Objawy dysleksji u dzieci
Pierwsze oznaki dysleksji można zaobserwować już w wieku niemowlęcym. Duże znaczenie ma to czy i kiedy dziecko zaczęło raczkować, chodzić lub mówić, jak radziło sobie z równowagą i koordynacją. Pewne symptomy, sygnalizujące późniejsze trudności szkolne można dostrzec również w okresie przedszkolnym. Szczególnie świadczyć o tym będzie nieporadność i mała zręczność dzieci. Wraz z rozwojem dzieci, występujące objawy mogą się zmieniać i dotyczyć innych obszarów edukacyjnych. Ważne jest, aby obserwować dzieci, towarzyszyć im podczas nauki i w razie wątpliwości dopytywać i szukać pomocy u specjalistów.
Przyczyny dysleksji
Badania naukowe dotyczące dysleksji w Polsce prowadzone są od lat 80 tych. Wyniki tych badań ujawniły wieloprzyczynowość dysleksji, co oznacza, że specyficzne trudności w nauce czytania i pisania mogą być uwarunkowane różnymi przyczynami. Dodatkowo badacze wskazują, że u jednego dziecka może wystąpić jednocześnie kilka przyczyn.
Jako bezpośrednią przyczynę trudności w uczeniu się o charakterze dyslektycznym podaje się nieharmonijny rozwój psychosomatyczny dziecka. Oznacza to, że niektóre funkcje rozwijają się wolniej a inne dobrze lub nawet ponadprzeciętnie. Dotyczy to przede wszystkim obszarów poznawczych i motorycznych, które są odpowiedzialne za naukę czytania i pisania. Należeć do nich będą:
- Nieprawidłowości rozwoju funkcji słuchowo-językowych
- Zaburzenia funkcji wzrokowych
- Deficyty rozwoju funkcji ruchowych a zwłaszcza motoryki rąk
- Zakłócenia lateralizacji (leworęczność/ oburącz)
- Zaburzenia orientacji w przestrzeni i orientację w lewej i prawej stronie własnego ciała
Leczenie dysleksji
Podstawą pomocy dziecku jest postawienie właściwej diagnozy. Pomimo, iż symptomy świadczące o możliwości wystąpienia dysleksji można dostrzec już na wczesnym etapie rozwoju dziecka, to diagnozę ostatecznie można postawić dopiero po 10 roku życia. Nie oznacza to jednak, że nie można pomóc dziecku wcześniej. Jeśli rodzic lub nauczyciel zauważa pewne symptomy warto skierować dziecko do specjalisty. Należy udać się do poradni publicznej lub uprawnionej niepublicznej poradni i poddać dziecko badaniom psychologiczno- pedagogicznym, dzięki którym będzie można zakwalifikować je do tak zwanej grupy ryzyka dysleksji (w przypadku dzieci młodszych) lub uzyskać opinię o dysleksji (w przypadku dzieci po 10 roku życia).
Terapia powinna być dostosowana do potrzeb i możliwości dziecka. Opinia wydana przez poradnię powinna zawierać dokładny opis trudności, dzięki czemu będzie można dokładniej dopasować plan terapii ucznia. Warto pamiętać, że im wcześniej zacznie się terapię, tym lepsze efekty ona osiągnie.
Terapia pedagogiczna jest procesem długotrwałym i wielowymiarowym. Ważne jest, aby odbywała się regularnie oraz była dopasowana indywidualnie do każdego ucznia.
W Camino prowadzimy terapię pedagogiczną i terapię ręki. Podczas pracy z dzieckiem kładziemy nacisk na ćwiczenia ogólnorozwojowe. Angażują one zarówno wzrok, słuch dziecka, jak i funkcje motoryczne. Prowadzone przez nas zajęcia są dla nich atrakcyjne i nie powodują znużenia.
Warto pamiętać, że dysleksja jest na całe życie, a objawów z niej wynikających nie da się całkowicie wyeliminować – można jednak, dzięki odpowiednio dobranej terapii, je zredukować.
Dysleksja może objawiać się na różne sposoby, z różnym nasileniem symptomów. W odpowiednich warunkach, przy wsparciu specjalisty dyslektycy mogą osiągnąć spektakularne sukcesy. Dlatego nie warto zwlekać – im wcześniej dziecko otrzyma wsparcie tym lepiej dla jego rozwoju i postępów w edukacji.
Autor tekstu: Iwona Kamińska
Zapraszamy do kontaktu i umówienia wizyty w centrum Camino.
Skontaktuj się z nami
Podając powyżej swój adres email i klikając przycisk “Prześlij” wyrażasz zgodę na otrzymywanie od Centrum Wsparcia Psychologiczno-Pedagogicznego „Camino” sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie informacji handlowych, w tym ofert, informacji o wydarzeniach lub materiałów edukacyjnych drogą elektroniczną (na podany przez Ciebie adres e-mail). Wyrażenie zgody jest dobrowolne i możesz ją wycofać w dowolnym momencie pisząc na adres poradnia@camino.edu.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Zgoda zostaje udzielona z chwilą jej potwierdzenia poprzez kliknięcie linku otrzymanego pocztą elektroniczną.
Administratorem danych osobowych jest Centrum Wsparcia Psychologiczno-Pedagogicznego „Camino” sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Państwa dane osobowe podane w formularzu kontaktowym są przetwarzane w celu udzielenia odpowiedzi na Państwa zapytanie. Mają Państwo w szczególności prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich usunięcia oraz wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych. Szczegóły dotyczące przetwarzania danych osobowych i przysługujących Państwu praw znajdują się w Polityce prywatności.
Literatura
- Bogdanowicz M., Adryjanek A., 2005, Uczeń z dysleksją w szkole. Poradnik nie tylko dla polonistów, Wydawnictwo Pedagogiczne Operon, Gdynia.
- Bogdanowicz M., 2005, Dysleksja problemem całego życia, [w:] Sinica M., Rudzińska-Rogoża A., red. W kręgu specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania. Zielona Góra: Uniwersytet Zielonogórski, s. 7-21.
- Bogdanowicz M., 1994, Etiologia – pierwotne przyczyny dysleksji rozwojowej. „Scholasticus”, nr 1-2, s. 55-63.
- Domagała A., Mirecka U., 2008, Standard postępowania logopedycznego w przypadku dysleksji rozwojowej, [w:] Logopedia, t. 37, Lublin, s. 117-125.