Co to jest autyzm?

Dzień autyzmu każdego roku zachęca do zrozumienia i akceptacji osób z autyzmem oraz wspierania działań na rzecz poprawy jakości ich życia.

Co to jest spektrum autyzmu?

W systemie światowej klasyfikacji chorób ICD-11 spektrum autyzmu (z ang: Autism Spectrum Disorders) zaliczane jest do zaburzeń neurorozwojowych. Autyzm rozumiany jest jako spektrum, oznacza to, że przebiega on inaczej w przypadku każdej osoby oraz z różnym nasileniem zachowań i cech wynikających z autyzmu. 

Od stycznia 2022r. obowiązuje nowa klasyfikacja chorób i problemów zdrowotnych ICD-11 (Polska ma 5 letni okres przejściowy na wdrożenie zmian), według której nie rozpoznaje się już Zespołu Aspergera, zespołu Retta, autyzmu dziecięcego ani atypowego. Wszystkie osoby diagnozowane w tym kierunku otrzymają daignozę „zaburzenie spektrum autyzmu”. Spektrum autyzmu jest zaburzeniem, które trwa całe życie. Zarówno psychologowie, jak i pedagodzy są zgodni, że wczesne rozpoznanie tego zaburzenia i rozpoczęcie procesu terapeutycznego ma duże znaczenia dla funkcjonowania dziecka i jego rodziców. Rozpoznawany jest jednak z kilkuletnim opóźnieniem. Dzięki wczesnej diagnozie i skutecznym metodom terapii w wielu przypadkach można uzyskać znaczącą poprawę funkcjonowania osób ze spektrum.

Geneza spektrum autyzmu.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), zgodnie z aktualną wiedzą, wskazuje, że na zaburzenia ze spektrum autyzmu mają wpływ czynniki środowiskowe, jak i genetyczne. Przyczyny jego występowania są w dalszym ciągu w fazie badań. 

Jakie są objawy spektrum autyzmu?

Rozpoznanie autyzmu nie jest proste, gdyż stopień nasilenia objawów, a także sposób charakteryzujący funkcjonowanie danej osoby bywają bardzo różnorodne. Podstawą diagnozy według ICD-11 jest diada zachowań autystycznych. Obejmuje ona dwie główne grupy objawów:

1.  Trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu interakcji społecznych i komunikacji społecznej:

• unikanie kontaktu wzrokowego z innymi osobami;
• brak gaworzenia jako niemowlę;
• brak reakcji na imię;
• opóźniony rozwój umiejętności mowy;
• trudności z podtrzymaniem konwersacji;
• często powtarzane zwroty;
• pozorna trudność wyrażaniu własnych uczuć.

2. Skłonności do ograniczonych, nieelastycznych, powtarzalnych wzorców zachowania, czynności i zainteresowań, które są wyraźnie nietypowe lub nadmierne dla danej osoby:

• przesadne zainteresowanie się danym tematem i oddanie się temu do reszty, np. samochodami, rozkładami jazdy komunikacji miejskiej;
• zajmowanie się konkretnymi przedmiotami, zabawkami lub elementami wyposażenia gospodarstwa domowego;
• angażowanie się w powtarzające się ruchy, takie jak kołysanie;
• ciągłe porządkowanie rzeczy,
• układanie rzeczy w sposób przesadny.

Jak pomagać osobom w spektrum autyzmu?

Wczesna diagnoza i rozpoczęcie wszechstronnej terapii osoby z autyzmem zwiększa szansę na poprawę jej stanu funkcjonowania. Według obecnych szacunków może to dotyczyć 10-15 procent dzieci objętych wczesną i intensywną terapią. Wspieranie osób w spektrum autyzmu może przybierać na kilka wymiarów. Wymienia się pomoc terapeutyczną, farmakologiczną czy też dietetyczną.

Najskuteczniejszą terapią będzie ta, która zostanie dopasowana do indywidualnych możliwości oraz potrzeb dziecka. Wymaga ona ciągłości, systematyczności i współpracy z rodzicami, opiekunami.Konieczne jest także dbanie o ogólny stan zdrowia osób z autyzmem, ponieważ dodatkowe choroby mogą pogarszać ich funkcjonowanie. Istotne jest również odpowiednie wspieranie rodziców i całego otoczenia dziecka.